ستران عەبدوڵڵا 02:04 PM - 2026/05/21

بەشی پانزەهەم
خەبات یان سیاسەت؟
حزبی سیاسی ناوەکەی ئاماژەیە کە سیاسەت دەکات و تێکۆشانەکەشی دەچێتە بابی تێکۆشان بۆ دەسەڵاتی سیاسی و بەشداری و پێشخستنی کایەی سیاسیی لەو وڵاتە، لەبەرئەوە هەموو تێکۆشانێکی حزبی، کارێکی سیاسییە و هەموو تێکۆشەرێکیش سیاسەتمەدارە و سیاسەت دەکات و خەباتەکەی بەشێکە لە کەینوبەینی سیاسی و ململانێ و بەزاندن.
لە فەرهەنگی سیاسی ناوچەکەی ئێمە و بەتایبەتیش لە وڵاتێکی پێشتر داخراو و دیکتاتۆری سایەی حوکمی بەعسدا، سیاسەت و بەشداریی سیاسیی و حزبایەتی و ئەندامێتی لە حزبدا، وەک یاساغ و کاری قەدبڕ و قاچاخەڕێ ناخۆش و ناپەسەند بوو.
سیفەتی تێکۆشەری سیاسی و ئەندامی حزبی ئەگەر بە شێنەیی سەردەمی کرانەوەی دیموکراسی جێی رێز و پێزانین بووبێ، بە تایبەتی ئەگەر پەیوەستی پێشمەرگایەتی و شۆڕشگێری و خەباتی رەوای نەتەوایەتی کرابێ، ئەوا لە تەنگژە و سەرکوت و رێگەگرتن لەهەموو ئاماژەیەکی سیاسی ئەو تێکۆشانە، وەک فەلاکەت و خۆتووشکردن و سەرئێشەی ناپێویست ناسێنراوە. تێکۆشەر لە کۆمەڵگەی سەرکوتکراوی وەک سەردەمی بەعسدا، وەک کەسایەتی (حەمەدۆک) سەیر کراوە، کە خەڵک بە شێنەیی پیا هەڵدەدا و شانامەکانی دەگێڕنەوە، بەڵام کەس حەز ناکات کوڕ و کەسوکاری خۆیان (حەمە_دۆکی) دەشت و دەر و سەرگەردانی ئامانج نادیار بێت، کە شار و ئاوەدانی و ژیانی لێ قەدەغە بکرێت.
بە دیوی رژێم و لایەنگیری حکومەتدا کەسانی سیاسی و ئەندامی حزبی دەسەڵاتداری بەعس وەک دوژمن سەیرکراوە، کە ژیانی خەڵک دەشێوێنێ و جاسوس و بێ ناموسە، بەجۆرێک خەڵک لە دەسەڵاتەکەی دەترسێ و لە دڵەوە نەفرەتی لێدەکەن.
ئەم هەل و مەرجەیە، وایکردووە سیاسەت و حزبایەتی لە زەینی خەڵکدا بە هەردوودیوی (تێکۆشان) و (تێگوشین)دا نەخوازراو  و سەرئێشەی نا پێویست بووە، دیارە ماوەیەکی زۆری ویست و هێشتاش دەیەوێ کە سەرنجی خراپ و نا پەسەند، قەدەغە و قاچاخ لەسەر حزبایەتی و سیاسەت لا بچێت،  هێشتاش ئاسەواری ئەمە لە زەینی گشتیدا ماوە.
بە هەموو ئەم باگراوندە نەرێنییەوە، هێشتاش سیاسەت و خەبات لە حزب و لە کایەی گشتیدا تێکەڵ دەکرێن و لێکیش جیا دەکرێنەوە.
ئەوەی لەم نووسینەدا دەخوازین زوومی بخەینەسەر، ئەوەیە ئایا تێکۆشەران لە ناوخۆی حزب و لەگەڵ یەکتریدا خەباتی هاوبەش و پێکەوە دەکەن، یان سیاسەت لەگەڵ یەکتری دەکەن بە هەموو مانا سلبییەکانی سیاسەت، وەکو ملشکاندن و ئێسک شکاندن و پاکتاوی سیاسیی یەکتری؟ ئایا تێکۆشەرانی سیاسیی کە هاوئامانج و هاوڕێبازن لە حزبێک یان تەنانەت لە ریزبەندییەکی سیاسی پێکەوەدا سیاسەت لە دژی یەکتری دەکەن و دژی یەکن، یان پێکەوە تێکۆشان دەکەن بۆ ئامانجی هاوبەش؟
بەڵێ راستە ئەم پرسیارە و ئەم باسە دیوێکی مۆڕالی و تەنانەت رۆمانسی شۆرشگێریشی هەیە، بەڵام بەڕاستی پرسیارەکە رەوایە و هاندەرە بۆ تێگەیشتی زیاتر لە ئەرکی حزب و لە ئەرکی بزووتنەوەی سیاسیی و لە نموونەی ئێمەشدا ئەرکی کوردایەتی کە ناوێکی تری خەباتی حزبایەتییە، ئەسڵ لە کاری حزبی کە کوردایەتی و گیانبازی نیشتمانییە و رەهەندی هاوفیکری و هاوروانینی پێوەیە بۆ خەبات و تێکۆشان و خستنەسەر خەتی هەموو هەڤاڵێک و هەموو هەڤاڵانە بۆ بەرپاکردنی ئەرک و ئامانج.
درێژەی هەیە