محەمەد مەهیدی
محەمەد مەهیدی
د ناڤ جڤاك و سیستهمێن جودا جودا دا، چ د بیاڤێ سیاسی، رهوشهنبیری یان میدیاییدا، دیاردهیهكا مهترسیدار هەیە كو مروڤ دشێت ب بێدهنگكرنا داهێنانێ و پاشخستنا پسپۆریێ بناڤ بكهت. ئهو ژی دهمێ كهسایهتی، گروپ یان لایهنهك ههوڵ ددهن خۆ وهك «ههمی تشت» پێشكێش بكهن، د دهمهكێ دا كو ل سهر ئهردێ واقع چ پاشخانهكا زانستی، ئهزموونی یان پسپۆری د وی بـیاڤی دا نینه.
ئهڤ كهس یان گروپه ب گشتی دبنه دوو بەش:
یا ئێکێ: ئهوێن خۆ ب مهرجهع دبینن
ئەڤان جوره مروڤا باوهریهكا تهمام ب خۆ ههیه كو ل سهر ههمی بابهتان خودان بڕیار و خودان دیتنه. ئهڤهژی نهخۆشیهكا هزری یه كو تێدا نهزانین دبێژیتە زانینێ: «ئهز ژ ته شارهزاترم». مهترسی ل ڤێره د دهستنیشانكرنا وان کەسان دا یه بۆ پۆست و پێگههێن ههستیار، كو دهرهنجامێ وێ بتنێ پاشكهفتن و وێرانكرنا وان سازییانه یێن ئهو سهرپهرشتیێ لێ دكهن.
یا دووێ: کەسێن خۆسهپێن ل سەر هێزا شارهزایان کو دبێژنێ (دزێن مۆڕاڵی)
ئهڤ جورێ مرۆڤان مهترسیدارترن؛ چونکە ئهو بخۆ د بێدهنگ و بێ زانیاری نە، لێ خودان پێگههـ یان دهستههڵاتن. ئهو رادبن ب كۆمكرنا كهسێن خودان شیان، ئهكادیمی و خودان ئهزموون ل دهورۆبهرێن خۆ. ب ڤێ چهندێ، هەر پڕۆژه و هزرهكا جوان ژ خودانێ وێ یێ ڕاستهقینه «وەردگرن» و ب ناڤێ خۆ بـەڵاڤ دكهن. ئهو ل سهر شانویێ دبنه سهركردە و قارەمانێن سهركهفتنێ، و خودانێن كارهساتێ و رهنجێ ژی دبنه سهربازێن بێناڤ د ناڤ تاریاتیێ دا یان ژی وەکو گۆتنەکا کوردەواری دبـێژن دبنە (گیسکێ قوربانیێ) کو ئەم دشێین وەك دزێن مۆراڵی بناڤ بکەین.
ئهگهر ب گشتی تەماشەی جیهانا بڕێڤهبرنێ یان راگەهاندنێ بکەین، گهلهك جاران مروڤ تووشی حێبەتیێ دبیت دهمێ دبینیت كهسهك ل سهر کورسییا بڕیارێ یه كو چ پهیوهندی ب ئهتەکێت و فهلسهفهیا وی كاری ڤه نینه
د راستیدا، ئەڤ جورە سەرەدەری و دزینا مۆڕاڵی، نەک هەر بەرزەکرنا مافانە، بەلکو پێلەکا گەندەڵیێ یا هۆسا مەترسیدارە کو چ جوداهی دگەل «سپیکرنا پارەی» نینە، بگرە ژ وێ ژی مەترسیدارتر و خرابترە. ئەگەر د ئۆپەراسیۆنێن داراییدا پارەیێ حەرام و دزی ل بانکان بهێتە دانان داکو شەرعیەتێ پێ بدەن، ل ڤێرە «سەرمایەیێ هزری» و ماددی یێ مرۆڤێن خودان شیان و پسپۆر و خودان رەنج دهێتە تالانکرن و ب ناڤێ خودان پێگەهێن ڤالا دهێتە دەرخستن دا کو بۆ خۆ پێناسەیەکا ساختە پێ ئاڤا بکەن. ئەڤە د ڕاستی دا «سپیکرنا دزینا زانست و ڕەنجێ» یە، کو تێدا داهێنەرێ راستەقینە دهێتە بەرزەکرن و دزێ داهێنانێ دبیته پاڵەوان. مەترسی ل ڤێرە هندە، کو گەندەلیا دارایی زیانێ ب بیاڤەکێ دەمکی دگەهینیت، لێ سپیکرنا رەنجێ شیرازە و پاشەڕۆژا نفشەکێ و بنیاتێ جڤاکی و دەزگەهی ژ رهـ و ریشاڵ دهەرفینیت.
ئهگهر ب گشتی تەماشەی جیهانا بڕێڤهبرنێ یان راگەهاندنێ بکەین، گهلهك جاران مروڤ تووشی حێبەتیێ دبیت دهمێ دبینیت كهسهك ل سهر کورسییا بڕیارێ یه كو چ پهیوهندی ب ئهتەکێت و فهلسهفهیا وی كاری ڤه نینه. دهمێ راگههاندن ل شوینا هندێ كو ببیته جهێ خودان هزران و کەسێن ب ئەزموون و خودان شیان، دبیته دهرفهت بۆ خودان پێگههێن شكلی، ل وی دەمی ژی دێ رهسهنایهتی و بهایێ پهیامێ هێته خارێ.
رزگاربوونا جڤاکی و پێشڤهچوونا سازییان د ههمی بـیاڤاندا هنگی دهستپێدكهت دهمێ (پێدانا كاری بۆ كهسێ ژ هەژی) ببیته بنهما. پێدڤییه مرۆڤێ خودان رهنج و پسپۆر نهبیته پێسترك بۆ گههشتنا كهسێن ڤاڵا بۆ سهرێ گۆپیتکێ، چونكی ههر ههڕفینهكا پاشهرۆژێ دێ د سهر سهرێ ههمیاندا هێتە خـوار.