عیماد ئەحمەد 17/9/2023

مرۆڤ؛ جەمسەری هێز لە قوتابخانەی یەکێتیدا
                                  (4)

عیماد ئەحمەد

لە ژیانی گەلاندا، هەندێ قۆناغ هەن کە تێیاندا تەنها ڕەخنەکردن بەس نییە. چونکە ڕەخنە، ئەگەر لە ویژدانەوە سەرچاوە بگرێت، وەک ئاوێنەیەکە کە برینەکانمان پیشان دەدات، هەڵەکان ئاشکرا دەکات و ڕووی ڕاستی لەبەردەممان دەکاتەوە. بەڵام ئاوێنە، هەرچەند ڕاستی پیشان بدات، ناتوانێت بە تەنها ماڵی داهاتوو بنیات بنێت. بۆیە دوای هەر ڕەخنەیەکی زانستی و دڵسۆزانە، پرسیارێکی گەورە لەبەردەممان قوتدەبێتەوە: دوای ڕەخنە، چی؟

وەڵامەکە لە یەک وشەدا کورت دەبێتەوە: بونیادنان.

بونیادنان تەنها درووستکردنی دامەزراوە، بینا یان سیستەم نییە؛ پێش هەموو شتێک، درووستکردنی مرۆڤە( ژن و پیاو). چونکە لە ناو هەر حزبێک، هەر ڕێکخراوێک و هەر بزووتنەوەیەکی نیشتمانیدا، بنەما تەنها ناو و دروشم و قەوارە نییە؛ بنەما مرۆڤە.

ئەگەر مرۆڤ بەهێز بێت، دامەزراوەکە بەهێز دەبێت؛
ئەگەر مرۆڤ ناڕوون بێت، دامەزراوەش ناڕوون دەبێت.

ئەمەیە فەلسەفەی هێز لە ڕێبازی یەکێتیدا؛ دیالێکتیکی تاک و کۆمەڵ. ئەو هاوکێشەیەی کە لە چەند وشەیەکی سادەدا دەردەکەوێت:

ئێمە بۆ یەکێتی… یەکێتی بۆ هەرێم.

واتە، ئێمە چەند بەهێز بین بە زانست، بە ویژدان، بە پابەندی و بە ئەخلاق، یەکێتیش بەهێزتر دەبێت. چونکە هێزی حزب لە دروشمەکاندا نییە؛ لە جۆری ئەو مرۆڤانەدایە کە هەڵگری بیر و باوەڕەکەیەتی.

تاکێکی خوێندەوار، تێگەیشتوو و بەرپرسیار، دەتوانێت مێژوو بگۆڕێت؛ بەڵام تاکێک کە بەدوای بەرژەوەندیی کەسی بگەڕێت، دەتوانێت دامەزراوەیەک لە ناوەوە پووچ بکاتەوە.

لە بەرامبەردا، کاتێک یەکێتی بەهێز بێت، تاکەکانیش بەهێزتر دەبن. حزبێکی بەهێز وەک چەترێکە کە متمانە درووست دەکات، هۆشیاری دەپارێزێت، و دەرفەتی گەشە و داهێنان دەڕەخسێنێت. ئەمە پەیوەندییەکی زیندووە؛ تاک وزە دەدات بە حزب، حزبیش مانا و شکۆ دەبەخشێت بە تاک.

کاتێک باس لە یەکێتی نیشتمانی کوردستان دەکەین، تەنها باس لە ڕێکخراوێکی سیاسی ناکەین؛ بەڵکو باس لە قوتابخانەیەکی سیاسی و نیشتمانی دەکەین کە لەلایەن سەرۆک مام جەلال بنیاتنرا؛ قوتابخانەی گفتوگۆ، فرەلایەنی، قبوڵکردنی جیاوازی و بیرکردنەوە بە زمانی نیشتمان.

ئەو قوتابخانەیە فێری کردین کە هێز لە چەکدا نییە، بەڵکو لە متمانە، تێگەیشتن و ویژداندایە.

بەڵام هەر قوتابخانەیەک، ئەگەر خوێندکارە ڕاستەقینەکانی لێ ون ببن، تەنها وەک بینایەکی بێدەنگ دەمێنێتەوە. بۆیە پێویستمان بە نەوەیەک هەیە کە:
پێش ئەوەی داوای پلە بکات، داوای فێربوون بکات؛
پێش ئەوەی داوای دەسەڵات بکات، داوای بەرپرسیارێتی بکات؛
پێش ئەوەی ڕەخنە لە کەسانی تر بگرێت، خۆی لە ئاوێنەی ویژدان ببینێت.

ئەم دیدە لە بارودۆخی ئەمڕۆی هەرێمی کوردستاندا مانایەکی قووڵتر وەردەگرێت. چونکە هەرێم لە قۆناغێکی هەستیاردا دەژی؛ قۆناغێک کە پێویستی بە نوێکردنەوەی متمانە، بەهێزکردنی دامەزراوەکان و درووستکردنی مرۆڤی بنیاتنەر هەیە.

ئەگەر ڕۆحی حزبایەتی ببێتە تەنها بەدواداچوونی بەرژەوەندیی تاکەکەسی، نیفاق و دووڕوویی، ئەوا حزب لاواز دەبێت و متمانەی خەڵک دادەبەزێت. بەڵام ئەگەر حزبایەتی ببێتە خزمەت، پاکی، دڵسۆزی و پابەندی، ئەوا حزب دەبێتە پەناگەی گەل.

حیکمەتێکی کوردی دەڵێت:
“هەتا ڕەگ قووڵ نەبێت، دار پێ ناگرێت.”

ڕەگی هەر بزووتنەوەیەکیش خەڵک و ویژدانە.

لە نێوان ئەم هاوکێشەیەی بونیادناندا، گەنجان (کچ و کور)تەنها بەشێک لە داهاتوو نین؛ ئەوان خودی ئێستای گۆڕانن. ئەگەر مرۆڤ جەمسەری هێز بێت، ئەوا گەنجان چەقی ئەو هێزەن.

حزبێک کە گەنجی تێدا نەبێت، حزبێکی بێ داهاتووە؛
نیشتمانێک کە گەنجی بێ هیوا بێت، نیشتمانێکی بێ ڕەنگە.

بۆیە ئەرکی سەرەکی ئەوەیە ژینگەیەک بخوڵقێنین کە تێیدا گەنجان نەک تەنها پەیڕەوکەر، بەڵکو بڕیاردەر، داهێنەر و بنیاتنەر بن.

لە کۆتاییدا، مێژوو تەنها تۆمارکردنی ڕووداوەکان نییە؛ بەڵکو شاهیدییە لەسەر ئەوەی کێ بونیادنەر بوو و کێ تێکدەر.

ئێمە ئەمڕۆ لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی گەورەی ویژداندانین.

یان دەبینە بەشێک لەو هێزە زیندووەی کە نیشتمان بەرەو شکۆ دەبات…
یان دەبینە تێپەڕبوویەکی بێدەنگ لە ناو ڕەشەبای بەرژەوەندییە کاتییەکاندا.

چونکە گەلان بە دروشم درووست نابن…
گەلان بە مرۆڤی راستەقینە درووست دەبن.

ئێمە بۆ یەکێتی… یەکێتی بۆ هەرێم… هەرێم بۆ هەمووان.