ئیسماعیل شەمزینی 17/9/2023

لە جیهانی سیاسەتدا، گەورەترین سەرکەوتنی هەر سەرکردەیەک ئەوەیە کە بتوانێت لە کاتی تەنگژە گەورەکاندا، گەل و نیشتمانەکەی لە جەنگێکی وێرانکەر بپارێزێت. مێژووی ئەم دواییەی ناوچەکە، بەتایبەت لە کاتی گرژییە توندەکانی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و کۆماری ئیسلامیی ئێران، سەلماندی کە هەرێمی کوردستان خاوەنی سەرکردایەتییەکی گەنجی وردبین و دیپلۆماتکارە.
دیپلۆماسیی هاوسەنگی (بافڵ تاڵەبانی و قوباد تاڵەبانی)
هەڵوێست و هەنگاوەکانی بافڵ تاڵەبانی و قوباد تاڵەبانی لەو قۆناغە هەستیارەدا، نموونەیەکی بەرچاو بوو لە پەیڕەوکردنی "بێلایەنیی ئەرێنی". ئەوان تێگەیشتن کە تێوەگلان لە بەرژەوەندیی هێزە دەرەکییەکان دژ بە یەکتری، دەبێتە هۆی ئەوەی خاکی کوردستان ببێتە گۆڕەپانی جەنگی وەکالەت، بۆیە ستراتیژییەکی سێ ڕەهەندییان پەیڕەو کرد:
١. پاراستنی هاوسەنگیی ستراتیژی: کوردستان لە لایەکەوە هاوپەیمانێکی مێژوویی ئەمریکایە لە شەڕی دژ بە تیرۆر، لە لایەکی تریشەوە هاوسێیەکی گرنگی ئێرانە. ئەم دوو سەرکردەیە توانییان متمانەی هەردوو لا ڕابگرن و ڕێگە نەدەن کوردستان ببێتە سەرچاوەی هەڕەشە بۆ هیچ کامیان.
٢. گوتاری بەرژەوەندیی نەتەوەیی: لێدوانە فەرمییەکانیان، بەتایبەت جەختکردنەوەی بافڵ تاڵەبانی لەسەر ئەوەی کە "کوردستان نابێت ببێتە گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی کێشە نێودەوڵەتییەکان"، پەیامێکی ڕوون بوو بۆ جیهان. ئەمە وایکرد کە هەرێمی کوردستان وەک "کەنارێکی ئارام" لە دەریایەکی پڕ لە شەپۆلی گرژیدا بمێنێتەوە.
٣. دیپلۆماسیی هێمن لە جیاتی کاردانەوەی سەربازی: قوباد تاڵەبانی لە چوارچێوەی حکومەت و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا، هەمیشە زمانی گفتوگۆی وەک تاکە چارەسەر پێشنیار دەکرد. ئەو لەبری پەرەپێدانی گرژییەکان، پەنای بردە بەر ڕاوێژ لەگەڵ کونسوڵخانە و نوێنەرایەتییە بیانییەکان بۆ ئەوەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی هاوکار بن لە پاراستنی ئاسمان و خاکی کوردستان.
بۆچی ئەم هەڵوێستە گرنگ بوو؟
ئەگەر ئەم سیاسەتە حەکیمانەیە نەبوایە، ڕەنگە ئەمڕۆ ژێرخانی ئابووری، شارەکان و ژیانی گەنجانی ئێمە لەناو جەنگێکی وێرانکەردا بوایە. پاراستنی ئارامیی ئەمڕۆی کوردستان، بەرهەمی ئەو بڕیارە بوێرانە و ژیرانانەیە کە "ئاشتی و سەقامگیری"یان خستە سەروو هەموو شتێکەوە.
دەرەنجام: ئەم دوو سەرکردەیە سەلماندیان کە کورد دەتوانێت ئەکتەرێکی ژیر و بەرپرسیار بێت لە ئاستی نێودەوڵەتیدا. ئەوان نیشانیان دا کە پاراستنی نیشتمان پێویستی بە زمانی ژیری و دیپلۆماسی هەیە، نەک تەنها هەڕەشە و دروشم و تێوەگلان لە جەنگێکی بێ سوود.
.
ئیسماعیل شەمزینی