عیماد ئەحمەد 17/9/2023

یەکێتی و ئامێدی
 نزار ئامێدی و رەهەندە نوێیەکانی سەرۆکایەتی

عیماد ئەحمەد
لەو کاتانەی وڵاتان بەناو شەپۆلەکانی گۆڕانکاری و قەیراندا تێدەپەڕن، هەندێک رووداو تەنیا وەک "رووداو" نامێننەوە، بەڵکو دەبنە خاڵی وەرچەرخانی مێژوویی. وەرگرتنی پۆستی سەرۆک کۆماری عیراق لەلایەن کاندیدی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، بەڕێز (نزار محەمەد سەعید ئامێدی)، یەکێکە لەو وەرچەرخانانە؛ رووداوێکە، کە لە ناخی خۆیدا مانا و رەهەندێکی سیاسی و کۆمەڵایەتیی قووڵ هەڵدەگرێت.
ئەم هەڵبژاردنە تەنیا سەرکەوتنی کەسێک نییە، بەڵکو درێژکردنەوەی ئەو رێڕەوە مێژووییەی یەکێتییە کە لەسەر دەست و فیکری (مام جەلال) بونیاد نراوە؛ ئەو رێگەیەی لە بنەڕەتدا بە هێمای متمانە، رێزگرتن و هاوبەشیی نەتەوە و لایەنەکان دەناسرێتەوە. نزار ئامێدی وەک پێنجەمین سەرۆک کۆمار لە دوای رووخاندنی دکتاتۆریەت لە ساڵی (2003)دا، کە لە پشکی یەکێتی-یە و گەنجترینیانە لە رووی تەمەنەوە، بەڵگەیەکی تری زیندوویی و بەردەوامی ئەو قوتابخانە سیاسییەیە کە ناوی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە.
نزار کادرێکی قاڵبووی ناو کایەی تێکۆشانە؛ پیاوێک کە هەناسەی خەباتی کوردستانی لە ناخیدا هەڵگرتووە، بەتایبەت لە دوای راپەڕینە مەزنەکەی ساڵی 1991 کە خاڵی سەرەتایەکی نوێ بوو لە ژیانی سیاسیی کوردستاندا. ئەو لە قوتابخانەی مام جەلال-دا پەروەردە بووە؛ ئەو قوتابخانەیەی فێری کردین چۆن لەنێوان "هێز و وشە"دا هاوسەنگییەکی دروست بونیاد بنێین.
لە روانگەی ئەدەبییەوە، "نزار" تەنیا ناوێکی پەتی نییە؛ ئەو وەک گوڵێکی گەشی ناوچەی بادینان وایە کە لە ناخیدا رەسەنایەتیی رەوشت و شکۆی ئامێدی ئاوێتە بووە. لە کاتێکدا سیاسەت زۆرجار وەک بوارێکی توند و بێبەزەیی وێنا دەکرێت، ئەو دەیسەلمێنێت کە مرۆڤ دەتوانێت لەناو جەرگەی ئەم توندییەشدا، پارێزگاریی لە پاکی و رووناکیی رەوشتیی خۆی بکات.
لە روانگەی دەوڵەتدارییەوە، سەرۆکایەتی تەنیا پۆستێکی باڵا نییە، بەڵکو بەرپرسیارێتییەکی ئەخلاقیی قووڵە. ئەو کەسەی لەسەر ئەم کورسییە دادەنیشێت، دەبێت ببێتە پردێک لەنێوان رابردوو و ئەمرۆدا ، لەنێوان خەون و واقیعدا. نزار بە ئەزموونە دەوڵەمەندەکەی لە بواری پەیوەندییەکانی ناوخۆ و دەرەوەدا، توانای ئەوەی هەیە ئەم پردە بسازێنێت؛ پردێک کە عیراقێکی فرەڕەنگ بەرەو هاوسەنگییەکی راستەقینە ببات.
پێویستە لەم قۆناغە هەستیارەدا، ئەرکی سەرەکیی سەرۆکایەتی بگاتە ئاستی پاراستنی ئاشتەوایی ناوخۆیی و دابینکردنی سەقامگیرییەکی بەردەوام؛ چونکە هیچ پڕۆژەیەکی نیشتمانی بەبێ ئاشتی بەرهەمدار نابێت. هەروەها لەنێوان هەولێر و بەغدادا، کێشەکان تەنیا سیاسی نین، بەڵکو پەیوەستن بە پرسی متمانە و هاوبەشیی دەسەڵاتەوە؛ ئەمەش پێویستی بە ژیری و دیدێکی فراوان هەیە. لەهەمان کاتدا، عیراق لە ناوچەیەکی پڕکێشە و ئاڵۆزدایە؛ ناوچەیەک کە ململانێی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی تێیدا چڕ بووەتەوە، بۆیە سەرۆکایەتییەکی سەرکەوتوو ئەوەیە کە بتوانێت وڵات لەو گەردەلوولە ئاگریینە دووربخاتەوە و رێگەی دیپلۆماسی بگرێتەبەر، تا عیراق ببێتە پردی ئاشتی نەک مەیدانی جەنگ. لە دیدی دەوڵەتداریی بەرزدا، گەورەترین سەرکەوتن ئەوەیە کە رێگری لە شەڕ بکەیت، نەک تەنیا تێیدا سەرکەوتوو بیت.
من وەک لێپرسراوێک کە بۆ ماوەیەک لە ناوچەی بادینان لەگەڵ کاک نزار و ژمارەیەک کادری رەسەنی یەکێتیی نشتیمانی پێکەوە کارمان کردووە، دەزانم ئەم پیاوە تەنیا ناوێکی سیاسی نییە، بەڵکو هەست و بیر و رۆحێکی خاوەن رێبازە. یادگارییەکانی ئەو ماوەیە لە دڵ و دەروونمدا وەک چرایەکی بێکوژانە دەدرەوشێنەوە.
هەڤاڵ نزار هەمیشە جێی متمانەی (مام جەلال) و (هێرۆ خان) بوو؛ ئەمەش تەنیا ستایشێکی فەرمی نییە، بەڵکو بەڵگەی پاکی و بەهێزیی کاراکتەری ئەوە. لەکاتی گۆڕانکارییە گەورەکاندا، وەک ئەندامێکی لێهاتووی مەکتەبی سیاسی، هەمیشە هەڵوێستەکانی بە روونی و بوێری دەرخستووە.
لە کۆتاییدا، ئەم رووداوە دەبێت وەک سەرەتایەکی نوێ بخوێنرێتەوە، نەک تەنیا بۆ یەکێتی، بەڵکو بۆ هەموو عیراق؛ چونکە وڵاتان تەنیا بە پۆستەکان ناگەنە ئاسۆی رووناک، بەڵکو بە مرۆڤەکان دەگەن. کاتێک مرۆڤێکی وەک نزار ئامێدی بەو مێژوو و ئەزموون و پاکییەوە دەگاتە ئاستی سەرۆکایەتی، "ئومێد" دەبێتە واقیعێکی زیندوو، نەک تەنیا وشەیەک.
ئەمڕۆ لەنێوان چیای گارەی خۆڕاگر و دڵی خەڵکی عیراقدا، ناوێک دەنگ دەداتەوە، ناوی پیاوێک کە دەتوانێت سەرۆک بێت؛ نەک تەنیا بە پۆست، بەڵکو بە مانای وشە سەرۆک کۆمار بێت.