کەناڵی ئاسمانی گەلی کوردستان

  Live

هەواڵەکان

پڕۆژەی مێژووی بیری كوردی

.

10:32 PM - 14/05/2024

پڕۆژەی مێژووی بیری كوردی 

 

ئایا كورد بیرمەند و فەیلەسوفی  هەیە ؟بێگومان كورد فەیلەسوف و بیرمەند و زانای گەورە و ناسراوی هەیە . پاژێك لەم فەیلەسوف و  بیرمەندانە چەندین لێكۆڵینەوە و نامەی دكتۆرایان لە سەر نووسراوە . حەیف ناوەندە رۆشنبیری و ئەكادیمیەكانی ئێرە ، لە ماوەی سی و دوو ساڵی رابوردوودا ، هێشتا ئەو هەلەیان بۆ نەڕەخساوە ، ئاوڕ لە مێژووی بیرمەند و فەیلەسوفە كوردستانیەكان بدەنەوە . ئێمە شیهابەدینی  سوورەوەردی (  شهاب الدین السهروردي  الشهيد )، شەمسەدینی شارەزووری ، سەیفەدینی ئامەدیمان هەیە . ئەمانە لە بواری فەلسەفە دا ، لە لایەن زانا ئۆروپی و فارس و عەرەبەوە ، لە گەڵ رازی و ئیبن سینا و ئیبن روشد و غەزالی  بەراورد دەكرێن . 

 

كێشەی ئێمە ، بە درێژایی مێژوو ئەمەیە : عەرەب و ئێرانی و توركەكان ئەمانە بە فەیلەسوف و بیرمەندی خۆیان دەزانن . كەسێك بە پێچەوانەوەی بۆچوونی باڵا دەستی ئەوان بنووسێت یان. بدوێت ، ئەوە بە توندی بەرپەرچدەدرێتەوە ، ئەگەر بەخت یاری بێت و پێستی بۆ دەباغخانە نەبرێت . بۆ نموونە : ئێمە ئەگەر سەیری ئەدەبیاتی ئێرانی دەربارەی شارەزووری بكەین ، دەبینین : شارەزووری فەیلەسوفێكی ئێرانی بێگەردە . چونكە شارەزوور لای وان ، بەشێكە لە خاكی ئێران . عەرەبەكان شارەزووری بە فەیلەسوف و عارفێكی عەرەب دادەنێن ، چونكە ئەو كتێبەكانی بە عەرەبی نووسیووە . توركیش بە مافی خۆی دەزانێت ، شارەزووری تورك بێت ، لەبەر ئەوەی خاكی شارەزوور ، ماوەی چوار سەدە ، لەناو سنووری دەوڵەتی عوسمانیدا بووە ، كەواتە : بەرهەمەكانی شارەزووری موڵكی توركیان . ئەگەر ئێمە هەروا ، خۆمانی لێ بێدەنگ بكەین ، بەرە بەرە لە دەرەوەی بازنەی مێژوو چاو دەكەینەوە ! ئەم تێگەیشتنەی ئێمە بۆ ژیانی كولتووری زیانی قورسمان پێدەگەێنێت . هەروەكو چۆن كورد دەوڵەتی نییە و  ئەندامی ( نەتەوە یەكگرتووەكان ) نییە و ئاڵاكەی لەوێ ناشەكێتەوە ، لە بواری  بیر و هزر و فەلسەفەشدا ، بە دەستی بەتاڵ و هەواری خاڵی لێی دەردەچێت !

 

كورد مافی خۆیەتی سامانە ونبووەكان و شوێنەوارە دزراوەكانی بۆ ئامێزی نیشتمان  بگێڕێتەوە ، یان زەمینەسازی بۆ ناسین و ناساندنەوەیان بكاتەوە . لەم گۆشەنیگایەوە دەمانەوێت جارێكیتر پڕۆژەی نووسینەوەی ( مێژووی بیری كوردی )  لە سەر ئاستی ناوەندە رۆشنبیریەكانی هەرێمی بورووژێنینەوە . 

 

پێش دوو ساڵ دكتۆر دڵشاد عەلی و دكتۆر سامان عیزەدین و من ، بە ناوی زانكۆی چەرمووەوە ، ئەم پڕۆژەیە پێشكەش كرا ، بە ئومێدی ئەوەی  لە زانكۆكاندا كاری لە سەر بكرێت . مەخابن ئەم خەونەش وەكو خەونەكانیتر بێهوودە دەرچوو .

 

ساڵی ٢٠٠٩ كتێبی ( مێژووی بیری كوردی  ) بڵاو كرایەوە . هەر ئەو كاتە  دكتۆر بەندەر عەلی بۆ سەر زمانی عەرەبی وەریگێڕا و ناوی لێنرا  ( تاريخ الفكر الكردي ). نووسەر ناسراوی ( حسن العلوي ) لە دوانزە گفتۆگۆی تلفزیۆنی دا ، داوای كردووە ئەم كتێبە وەكو ( منهج ) لە زانكۆكاندا بخوێنرێت .

 

ئەم كتێبە پێش ( ١٥ )ساڵ بڵاوكراوەتەوە . لەو ساوە تا ئێستا ، چەند بەشێكیترم بڵاوكردۆتەوە ، هەندێ بەشیتری پێویستی بە پێداچوونەوە و سەرلەنوێ داڕشتنەوەیە .....

 

لە دەرەوەی وەڵاتەوە ،  چەند لایەنێكی دڵسۆز  ، داوایان لێ كردووم ; بۆ ئەڵمانی ، فارسی  و توركی وەریبگێڕن . منیش سەرقاڵی پێداچوونەوە و  مشت و ماڵم . 

 

مامۆستا جەعفەر 

لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان شەیری بکە

سەرەوە